LETRAS GALEGAS
2020 - Ricardo Carvalho Calero
Ricardo Carvalho Calero naceu en Ferrol en 1910 e faleceu en 1990 en Santiago de Compostela. Sobresaíu como historiador da literatura, crítico literario, filólogo e escritor, e dedicou a súa vida a dignificar o idioma e a cultura galegas.
Tras os primeiros estudos na súa cidade natal, en 1926 chegou a Santiago para estudar Dereito. Alí entrou en contacto co galeguismo articulado arredor do Seminario de Estudos Galegos, no que ingresaría en 1927. Nesta etapa, redactou un manifesto sobre a galeguización da universidade, participou na fundación do Partido Galeguista en 1931 e na redacción do Estatuto de Autonomía para Galicia (1931-1932). Tamén escribiu artigos en A Nosa Terra e na revista Nós e publicou as súas primeiras obras, como Vieiros (1931) e O silenzo axionllado (1934).
En 1931 volveu a Ferrol para traballar como administrativo municipal e desde alí cursou por libre a carreira de Filosofía e Letras. O golpe militar sorprendeuno en Madrid cando opositaba á cátedra de Lingua e Literatura españolas de ensino medio e incorporouse á loita como miliciano. Ao acabar a guerra, foi condenado a doce anos de cárcere. En 1941, regresou a Ferrol, en liberdade condicional mais imposibilitado para acceder a cargos públicos. Sobreviviu dando clases no ensino privado, nun silencio obrigado (as pezas teatrais A Arbre, Farsa das Zocas e A sombra de Orfeo, escritas en 1948, non verían a luz ata moito despois). As lembranzas deses anos quedaron inmortalizadas na súa novela Scórpio (1987), Premio Nacional de Literatura.
En 1950 trasladouse a Lugo para dirixir o Colexio Fingoi e retomou a súa produción poética, coas obras Anxo de terra (1950) e Poemas pendurados de un cabelo (1952). En 1951, publicou A xente da Barreira, a primeira novela galega da posguerra.
Nesta década, comprometeuse coa Editorial Galaxia na revitalización da cultura galega, colaborou en Grial, na prensa especializada e no xornal La Noche e consagrouse como o principal estudoso das letras galegas con Sete poetas galegos (1955) e Aportaciones a la literatura gallega contemporánea (1955), froito da súa tese de doutoramento. En 1958, ingresou na Real Academia Galega cun estudo sobre as fontes literarias de Rosalía. O froito máis valioso neste campo foi a súa Historia da literatura galega contemporánea (1963, completada en 1975).
En 1965 incorporouse como agregado ao Instituto Rosalía de Castro de Santiago e empezou a impartir clases de galego na Universidade compostelá (á que se dedicaría de forma exclusiva desde 1972). Foi o primeiro docente universitario de Lingüística e Literatura Galegas e, a partir do 72, o primeiro catedrático.
As publicacións relacionadas coa lingua galega e a súa codificación tamén centraron a súa atención. A súa Gramática elemental del gallego común (1966) tivo sete edicións ata 1979 e foi un manual imprescindible para os primeiros estudantes universitarios de Filoloxía Galega. Así mesmo, participou na elaboración, por encargo da RAG, das súas primeiras normas ortográficas (1970) e morfolóxicas (1971). De 1975 en diante, comezou a defender os postulados reintegracionistas, en especial tras o fracaso da proposta normativa da Comisión de Lingüística, presidida por el, en 1979. De feito, a derradeira década da súa vida estivo caracterizada pola atención prioritaria aos problemas da lingua e ao desenvolvemento da proposta reintegracionista.
Documentos relacionados
-
Programación institucional Letras Galegas 2020 PDF
Ligazóns relacionadas
Exposicións
Actividades dinamizadoras nos centros
CPR Divino Maestro - Escolas Católicas, Santiago de Compostela (A Coruña)
A Compostela de Scórpio. A Compostela de Ricardo Carvalho Calero
CEIP Carballal, Marín (Pontevedra) e CEIP Riomaior, Vilaboa (Pontevedra)
Carvalheando
CEE Vilagarcía de Arousa (Pontevedra)
Animotica As pitas baixo a chuvia
CEE A Barcia, Santiago de Compostela (A Coruña)
UD Carvalho Calero en pictogramas
IES San Paio, Tui (Pontevedra)
Alfabeto e liña do tempo de Carvalho Calero
CEIP de Figueiroa, A Estrada (Pontevedra)
Libro interactivo Ricardo Carvalho Calero
Escolas Católicas de Santiago de Compostela, A Coruña e Ferrol (A Coruña), Lugo (Lugo), Ourense (Ourense) e Vigo (Pontevedra)
Lendo a Calero en rede (vídeo coral)
CPR Seminario Menor Diocesano San Pelayo, Tui (Pontevedra)
Banda deseñada de Ricardo Carvalho Calero
IES de Catabois, Ferrol (A Coruña)
Unhas pegadas pola biografía de Carvalho Calero (escape room)
CEIP da Ponte (Lugo)
Actividades ao redor da figura de Ricardo Carvalho Calero
CEIP Arquitecto Casas Novoa, Santiago de Compostela (A Coruña)
Xogos de fuga para infantil e primaria
CPR Milagrosa, Lugo (Lugo)
Vídeo Letras Galegas 2020
Centros de ensino das comarcas ourensás de Valdeorras, Terra de Trives, Viana, Caldelas e Ourense (Ourense)
Cholo e Nela: Ai! Oh! Galego! Camiño da fala
IES Plurilingüe Eusebio da Guarda, A Coruña (A Coruña)
Vida e obra de Carvalho Calero (vídeo)
CEIP Plurilingüe Virxe do Camiño, Rubiá (Ourense)
Adaptación de As pitas baixo a choiva
IES de Poio (Pontevedra)
O Preguntón sobre Ricardo Carvalho Calero
CEIP Plurilingüe A Cristina, Carballo (A Coruña)
Xogo de dardos
IES Maximino Romero de Lema, Baio-Zas (A Coruña)
O galego é unha lingua universal
CEE Nosa Señora do Rosario, A Coruña (A Coruña)
Carvalho Calero en lingua de signos e pictogramas
CEIP Raquel Camacho, A Coruña (A Coruña)
Xogos das Letras Galegas 2020
CEIP Juan Fernández Latorre, A Coruña (A Coruña)
Tira da ruleta!
CEIP de Galán, Oseiro - Arteixo (A Coruña)
Trivial das Letras Galegas
CEIP Raquel Camacho, A Coruña (A Coruña)
As pitas baixo a choiva (conto en vídeo)
CEIP Plurilingüe Graxal, Cambre (A Coruña)
Letras Galegas 2020- Crebacabezas de preguntas
CEIP Juan Fernández Latorre, A Coruña (A Coruña)
Partida de birlos
CRA María Zambrano, O Rosal (Pontevedra)
Retos sobre Ricardo Carvalho Calero
IES de Carral, Carral (A Coruña)
20 en galego
CPI Plurilingüe José García García, Ourense (Ourense)
Versos de Carvalho gravados ao linóleo
CEIP Fonte escura, Vigo (Pontevedra)
Bingo Letras Galegas 2020
IES Rego da Trabe, Culleredo (A Coruña)
Sopa de letras / Encrucillado / Cubeecraft
CEIP Plurilingüe O Mosteirón, Sada e CEIP Plurilingüe Anxo da Garda, A Coruña (A Coruña)
Amendoíña en pictogramas
IES Rego da Trabe, Culleredo (A Coruña)
Ilustrando a Carvalho Calero
IES Ferrol Vello, Ferrol e CEIP Xesús San Luís Romero, Carballo (A Coruña)
Reto #unpoemadecarvalho
Coordenadora de Equipas de Normalización Lingüística de Ferrolterra (A Coruña)
As pitas baixo a choiva (conto, música, UD)
CEE A Barcia, Santiago de Compostela (A Coruña)
Quebracabezas interactivo de Ricardo Carvalho Calero (retrato orixinal)
Seminario Galán, A Coruña
Libro lim do Seminario Galán
CEIP Sanjurjo de Carricarte, A Coruña (A Coruña)
Scape room dixital Letras Galegas 2020
CPR Fogar de Santa Margarida, A Coruña (A Coruña)
Autodefinido de Ricardo Carvalho Calero
CEIP Calvo Sotelo, O Carballiño e CPI Virxe da Saleta, San Cristovo de Cea (Ourense)
Poemas de Carvalho Calero
CPR Plurilingüe Divina Pastora, Ourense (Ourense)
Letras Galegas 2020
CEIP de Esteiro, Ferrol (A Coruña)
Ferrol 1916
CEIP Plurilingüe San Pedro de Visma, A Coruña (A Coruña)
Ruleta de preguntas sobre Ricardo Carvalho Calero
CEIP Plurilingüe Calvo Sotelo, O Carballiño (Ourense)
Homenaxe en vídeo a Ricardo Carvalho Calero
CEIP Plurilingüe San Pedro de Visma, A Coruña (A Coruña)
Biografía de Ricardo Carvalho Calero
IES San Clemente, Santiago de Compostela (A Coruña)
X Concurso Europeo de Marcapáxinas Ricardo Carvalho Calero
CEIP Frei Luís de Granada, Sarria (Lugo)
Preguntoiro musical de Ricardo Carballo Calero
CPI dos Dices, Rois (A Coruña)
Telexornal Carvalho Calero
CEIP Ponte de Xubia, Narón (A Coruña)
Ricardo Carvalho Calero en familia
IES Concepción Arenal, Ferrol (A Coruña)
Tres poemas de Carvalho Calero
Seminario Galán (A Coruña)
Actividades interactivas de Ricardo Carvalho Calero
Seminario Galán (A Coruña)
Biografía de Carballo Calero en pictogramas e As pitas baixo a choiva en pictogramas
Seminario Galán (A Coruña)
Actividades de educación primaria de Ricardo Carvalho Calero
CPR Plurilingúe San Pío X (Ourense)
Don RiDardo, o xogo
CPR Plurilingüe San Pío X (Ourense)
Vídeo homenaxe a Ricardo Carvalho Calero
Seminario Galán (A Coruña)
Actividades sobre Carvalho Calero: 4.º, 5.º, 6.º de educación infantil
CIFP Portovello, Ourense
Calendario 2019-2020
Seminario Galán, A Coruña
Biografía de Ricardo Carvalho Calero
Seminario Galán, A Coruña
Exposición e cuestionario sobre Ricardo Carvalho Calero
Seminario Galán, A Coruña
Letras Galegas 2020: Ricardo Carvalho Calero
CEIP A Ponte (Lugo)
Liña do tempo de Ricardo Carvalho Calero
Escolas Católicas (Ferega-Ceca)
Unidade didáctica Ricardo Carvalho Calero
